Logo firmy Ozdobomaniaczka - wersja czarne, sklep z świeczkami
Przerażony komar uciekający od zapachu lawendy – jaki zapach odstrasza komary?

Jaki zapach odstrasza komary? Oto, czego owady nie znoszą!

Spis treści

Krótki wstęp – dlaczego zapachy są kluczowe w walce z komarami

Czy zastanawiałeś się, dlaczego akurat Ciebie komary gryzą częściej niż innych? Odpowiedź często kryje się w zapachu. Komary mają wyostrzony zmysł węchu i kierują się nim w poszukiwaniu ofiar – woń ludzkiego ciała wręcz je przyciąga. Na szczęście działa to też w drugą stronę: są aromaty, których te owady nie znoszą. W tym artykule sprawdzimy, jaki zapach odstrasza komary i jak wykorzystać moc natury, by chronić się przed tymi natrętami.

Jak komary wybierają „ofiarę”?

Aby zrozumieć, jak zapachy mogą odstraszać komary, najpierw warto wiedzieć, jak te owady wybierają swoje ofiary. Okazuje się, że komary stosują wieloetapowy system namierzania. Na początku wyczuwają one dwutlenek węgla wydychany przez człowieka – samice komarów mają specjalne receptory, pozwalające im rejestrować nawet niewielkie zmiany stężenia CO₂ w powietrzu. Wzrost poziomu CO₂ jest dla komara sygnałem, że w pobliżu znajduje się potencjalna zdobycz. Osoby wydychające więcej dwutlenku węgla (np. podczas wysiłku fizycznego, o wyższej masie ciała lub kobiety w ciąży) częściej przyciągają komary. Gdy komar „zwietrzy” naszą obecność, do gry wchodzi też wzrok – przyciągają go ciemniejsze kolory ubrań oraz sylwetka na tle nieba. Dopiero w ostatniej fazie owad kieruje się ciepłem ciała i ląduje na skórze, gdzie decyduje się na ukłucie.

Oprócz dwutlenku węgla ogromną rolę odgrywa zapach ludzkiego ciała. Każdy z nas wydziela unikalną mieszankę związków chemicznych przez skórę i pot. Niektóre z tych substancji są wyjątkowo atrakcyjne dla komarów – na przykład kwas mlekowy czy amoniak przyciągają te owady jak magnes. To tłumaczy, dlaczego spoceni ludzie częściej padają ofiarą komarów. Co ciekawe, badania wskazują, że komary potrafią być wybredne: w eksperymencie naukowym samice komarów aż 100 razy chętniej leciały do zapachu skóry jednej osoby niż innej. Analiza chemiczna wykazała, że „ulubieńcy” komarów mieli na skórze więcej określonych kwasów (składników naszego sebum) niż pozostali. Innymi słowy, to chemia naszego ciała decyduje, czy będziemy dla komara atrakcyjnym celem.

Rola zmysłu węchu w świecie owadów

Węch w świecie owadów odgrywa rolę, którą trudno przecenić. Dla wielu gatunków zapachy są podstawowym sposobem orientacji w otoczeniu – dzięki nim owady potrafią znaleźć pożywienie, wyczuć drapieżnika albo zlokalizować partnera do rozrodu. Narządem odpowiedzialnym za zmysł węchu są najczęściej czułki (anteny), pokryte wyspecjalizowanymi receptorami i białkami wiążącymi cząsteczki zapachowe. To właśnie na czułkach komara znajdują się receptory wyczuwające dwutlenek węgla i ludzkie wonie. Można powiedzieć, że komary „węszą” ofiary w dosłownym sensie.

Skoro zapachy tak silnie wpływają na zachowanie owadów, nic dziwnego, że możemy to wykorzystać przeciwko nim. Nieprzyjemna woń może sygnalizować dla owada zagrożenie lub nieodpowiedni pokarm. Niektóre rośliny w toku ewolucji wykształciły aromaty odstraszające owady – to ich sposób obrony przed zjedzeniem. My z kolei możemy użyć tych naturalnych zapachów jako broni w walce z komarami. Poniżej przedstawiamy najskuteczniejsze aromaty, jakich komary wręcz nie znoszą.

Najskuteczniejsze zapachy, które odstraszają komary

Pora przejść do konkretów – które zapachy działają na komary niczym najgorszy odór? Natura oferuje nam całą gamę aromatów, których te owady unikają. Od wieków ludzie wykorzystywali wonne rośliny do odganiania insektów (pomyśl o dymie z ziół na biwaku czy roślinach sadzonych na parapetach). Dziś wiemy już, że to zawarte w nich olejki eteryczne odpowiadają za efekt odstraszający. Co więcej, naukowcy przebadali wiele z nich i potwierdzili ich skuteczność. Poniżej przedstawiamy listę najskuteczniejszych zapachów, których komary naprawdę nie lubią:

Zestaw świeczek zapachowych - Lawendowy Raj, w tym świeczki z motywem bukietu lawendy, klasyczne i okrągłe, płonące na białym tle.

Lawenda

Lawenda to chyba najsłynniejsza roślina odstraszająca komary – i to nie bez powodu. Jej kwiaty wydzielają intensywny, kojący dla nas zapach, który owady wręcz zniechęca do zbliżania się. Naukowo potwierdzono, że zawarty w olejku lawendowym linalol działa jak naturalny repelent: dla ludzi woń lawendy jest przyjemna, ale dla komarów stanowi sygnał trzymający je na dystans. Sadząc lawendę w ogrodzie (np. w pobliżu tarasu) albo ustawiając doniczki z lawendą na balkonie, stworzymy aromatyczną barierę, przez którą wiele komarów nie zechce przelecieć. Świeża lawenda działa najlepiej na zewnątrz – poruszone wiatrem gałązki uwalniają aromat odstraszający owady.

Lawendę możemy też wykorzystać w domu. Suszone bukieciki czy saszetki z lawendą na parapecie pomogą odstraszyć komary od okien. Również olejek lawendowy jest cenionym domowym sposobem – kilka kropel dodanych do kominka zapachowego rozniesie kojącą woń, nieprzyjazną komarom. Warto też wspomnieć o świecach zapachowych o aromacie lawendy. Taka świeca potrafi jednocześnie ozdobić wnętrze i wypełnić je lawendowym aromatem, który działa na komary odstraszająco. Nic dziwnego, że lawendowe świece i olejki to sprzymierzeńcy wielu osób w letnie wieczory na balkonie czy w sypialni.

Olejek eukaliptusowy (Eucalyptus)

Olejek eukaliptusowy – szczególnie ten pozyskiwany z eukaliptusa cytrynowego – to jeden z najskuteczniejszych naturalnych repelentów. Charakteryzuje go świeży, intensywny zapach z nutą kamfory i cytryny, który dla komarów jest drażniący. Badania wykazały, że olejek z eukaliptusa cytrynowego (zawierający substancję zwaną PMD) może zapewniać ochronę porównywalną z chemicznymi środkami jak DEET. Nic dziwnego, że instytucje zdrowia publicznego (np. amerykańskie CDC) zaliczają go do rekomendowanych naturalnych repelentów.

W praktyce olejek eukaliptusowy stosuje się najczęściej w formie sprayu na skórę lub ubranie. Można kupić gotowe preparaty z tym składnikiem lub samodzielnie zmieszać kilkanaście kropli olejku z wodą (bądź alkoholem) i spryskać odsłonięte części ciała. Woń eukaliptusa tworzy wokół nas niewidzialną chmurę, którą komary starają się omijać. W domu kilka kropel olejku dodanych do dyfuzora zapachowego skutecznie odświeży powietrze i przy okazji odstraszy nie tylko komary, ale też muchy czy meszki.

Citronella (Cytronella)

Zapach citronelli, czyli olejku z trawy cytrynowej, to jeden z najbardziej znanych naturalnych sposobów na komary. Ten intensywnie cytrusowy aromat z nutą trawy jest dla ludzi całkiem przyjemny, ale komary działają na niego podobnie jak na lawendę – nie chcą się do niego zbliżać. Olejek citronellowy wykazuje silne działanie odstraszające owady, co potwierdzono wielokrotnie w badaniach laboratoryjnych i w praktyce. Nic dziwnego, że stał się składnikiem wielu produktów na komary: od świec zapachowych, przez kadzidełka po spraye na skórę.

Warto jednak pamiętać, że olejek z trawy cytrynowej jest dość ulotny – jego zapach szybko paruje. Dlatego np. świece citronellowe należy ustawiać blisko miejsc, które chcemy chronić, a w przypadku preparatów na skórę trzeba je dość często ponownie aplikować. Mimo tej drobnej niedogodności, citronella to naturalny sprzymierzeniec w walce z komarami. W letni wieczór na tarasie zapalona świeczka z olejkiem citronellowym potrafi zniechęcić wielu skrzydlatych intruzów do krążenia wokół nas. Dodatkowym plusem jest przyjemny, odświeżający zapach cytrusów unoszący się w powietrzu.

Mięta pieprzowa

Orzeźwiający aromat mięty pieprzowej także należy do zapachów, za którymi komary nie przepadają. Rozgniecione liście mięty wydzielają intensywny mentolowy zapach, który skutecznie zniechęca owady do lotu w naszą stronę. Olejek miętowy uznawany jest za naturalny repelent kontaktowy – stosowany na skórę tworzy barierę zapachową, a przy okazji daje przyjemne uczucie chłodu. Badania pokazują, że olejek z mięty potrafi zapewnić ochronę przed ukąszeniami przez kilkadziesiąt minut (w jednym z testów efekt utrzymywał się do 45 minut), więc warto co jakiś czas ponowić aplikację.

Miętę można wykorzystać na kilka sposobów. Najprostszy to posadzenie tej rośliny w ogrodzie lub doniczce – będzie nie tylko odstraszać komary, ale i przyda się w kuchni. Pamiętajmy jednak, że mięta szybko się rozrasta, dlatego lepiej trzymać ją w pojemniku. Jeśli planujesz wieczorny spacer lub ognisko, możesz wcierać w skórę świeże listki mięty (np. na ramionach czy kostkach) albo skropić się kilkoma kroplami olejku miętowego. Taki naturalny „perfum” mentolowy będzie dla komarów wyraźnym sygnałem, by trzymać się z daleka.

Mięta odstraszająca komary – naturalny środek ochrony przed insektami

Inne rośliny i zapachy warte uwagi

Powyższe cztery zapachy to nie jedyne, które odstraszają komary. Warto wspomnieć też o innych roślinach i olejkach, które mogą stanowić nasz naturalny arsenał przeciwko tym owadom:

  • Kocimiętka (Nepeta cataria) – zawiera nepetalakton, substancję, która wabi koty, ale działa odstraszająco na komary. Niektóre badania sugerują, że olejek z kocimiętki może być nawet wielokrotnie skuteczniejszy niż DEET, choć jego działanie jest krótsze. Praktyczne testy wykazały, że potrafi trzymać komary i muchy z daleka przez kilka godzin.
  • Bazylia – popularne zioło kuchenne, które jednocześnie wydziela zapach nieatrakcyjny dla komarów. Doniczka z bazylią na parapecie lub balkonie nie tylko ozdobi przestrzeń i posłuży w kuchni, ale także pomoże odpędzić komary.
  • Geranium (bodziszek cuchnący) – roślina o charakterystycznym, intensywnym zapachu liści. Często uprawiana na balkonach właśnie w celu odstraszania komarów. Geranium, zwane też anginką, wydziela olejki eteryczne wyczuwalne dla ludzi i owadów; kilka doniczek potrafi stworzyć zapachową barierę przed insektami.
  • Pelargonia – niektóre odmiany pelargonii (np. tzw. pelargonia komarzyca, czyli Plectranthus) również są znane z odstraszania komarów. Ich liście wydzielają woń przypominającą kamforę i kadzidło – dla komarów bardzo nieprzyjemną. Kilka pelargonii ustawionych w oknie to klasyczny, babciny sposób na brak komarów w domu.
  • Rozmaryn i tymianek – zioła śródziemnomorskie o intensywnym aromacie. Gałązki rozmarynu czy tymianku wrzucone do ogniska lub na grilla wydzielają dym, który odstrasza komary i uprzyjemnia zapach unoszący się w powietrzu. Olejki z tych roślin (rozmarynowy, tymiankowy) również znajdziemy w składach naturalnych repelentów.
  • Goździki – korzenny, słodko-pikantny aromat olejku goździkowego również drażni komary. Ciekawym domowym sposobem jest wetknięcie kilku suszonych goździków w przekrojoną cytrynę – taki pachnący “odświeżacz” postawiony na stole ma odstraszać komary (i przy okazji ładnie pachnieć w otoczeniu).
  • Cedr – olejek cedrowy ma głęboki, drzewny zapach, który działa repelencyjnie na owady. Historycznie drewno cedrowe było używane do ochrony ubrań przed molami; w przypadku komarów jego zapach również jest pomocny. Kilka kropel olejku cedrowego można dodać do lampki zapachowej wieczorem.
  • Nagietek i aksamitka – te kwiaty ogrodowe wydzielają specyficzną woń, nie zawsze lubianą przez ludzi, ale za to skutecznie zniechęcającą komary. Aksamitki (Tagetes) są często sadzone w pobliżu altan i tarasów właśnie w celu odstraszania owadów. Nagietek (Calendula) oprócz ozdoby może stanowić naturalną barierę zapachową wokół miejsca wypoczynku.

Domowe sposoby na wykorzystanie zapachów w walce z komarami

Wiedząc już, jakie aromaty odstraszają komary, warto zastosować tę wiedzę w praktyce. Oto kilka prostych, domowych sposobów, aby użyć zapachów do ochrony przed komarami:

  • Posadź odstraszające rośliny wokół domu – Najbardziej naturalna metoda to uprawa roślin, których zapachu komary unikają. Doniczki z lawendą, bazylią, miętą, pelargonią czy komarzycą ustaw na parapetach, balkonie i tarasie. Rośliny te będą uwalniać aromaty tworząc barierę, a przy okazji ozdobią przestrzeń. Możesz także posadzić je w ogrodzie w pobliżu miejsca wypoczynku. Pamiętaj, by od czasu do czasu potrząsnąć lub przejechać dłonią po liściach – to pobudzi wydzielanie się wonnych olejków.
  • Przygotuj naturalny spray z olejkami eterycznymi – Domowy spray na komary zrobisz w parę minut. Wystarczy czysta buteleczka z atomizerem, woda (opcjonalnie z odrobiną spirytusu) i mieszanka ulubionych olejków eterycznych. Do 100 ml wody dodaj ok. 20–30 kropli olejku lub kompozycji olejków (np. lawendowy + eukaliptusowy + geraniowy). Przed użyciem wstrząśnij i spryskaj odsłoniętą skórę oraz ubranie. Taki spray nie zawiera chemii, a jego zapach możesz dostosować do własnych preferencji – byle był nieatrakcyjny dla komarów (świetnie sprawdzi się lawenda, mięta, trawa cytrynowa, geranium itp.).
  • Używaj kominka zapachowego lub dyfuzora – Jeśli spędzasz czas w pomieszczeniu lub na zadaszonym tarasie, wykorzystaj kominek na podgrzewacz lub nowoczesny dyfuzor ultradźwiękowy. Wlej do niego trochę wody i dodaj kilka kropli olejków eterycznych o właściwościach odstraszających (np. olejek z citronelli, cedrowy, lawendowy). Podgrzewany lub rozproszony olejek rozniesie woń po całym otoczeniu, tworząc strefę wolną od komarów. Pamiętaj tylko, by nie przesadzić z ilością olejku – zapach ma być wyczuwalny, ale nie przytłaczający dla domowników.
  • Zapachowe świece i kadzidła – W letnie wieczory na balkonie czy w ogrodzie warto zapalić kilka świec zapachowych zawierających olejki odstraszające owady (lawendowe, citronellowe, z trawy cytrynowej). Migoczący płomień świecy i ulatniający się aromat będą działać podwójnie – nastrojowo dla nas i zniechęcająco dla komarów. Podobnie działają specjalne kadzidełka na komary (spirale i pałeczki nasączone np. citronellą), które powoli uwalniają dym odstraszający insekty. Ustaw je w kilku miejscach wokół strefy, w której przebywasz, aby stworzyć ochronny obwód zapachowy.
  • Wykorzystaj domowe produkty o silnym zapachu – Kilka trików z kuchni także może pomóc. Plastry świeżej cebuli lub rozgniecionego czosnku wystawione na talerzyku przy oknie wydzielają woń, której komary nie lubią (choć ten sposób ma minus w postaci zapachu niezbyt przyjemnego dla domowników). Przyjemniejszą alternatywą jest skórka cytryny lub pomarańczy – połóż ją w pobliżu łóżka lub na stole, a subtelny cytrusowy aromat będzie stanowił dodatkową ochronę. Niektórzy polecają też ustawić na parapecie świeże liście pomidora – one również wydzielają charakterystyczny zapach odstraszający owady.

Kilka wskazówek i podsumowanie

Na koniec, pamiętaj o kilku uniwersalnych zasadach, które zwiększą Twoją skuteczność w walce z komarami:

  • Łącz różne metody – Najlepsze efekty osiągniesz, stosując jednocześnie kilka sposobów. Posadź rośliny na balkonie i użyj olejków na skórę, zapal świece i spryskaj się naturalnym repelentem. Kombinacja aromatycznej bariery i innych środków odstraszających da Ci większą ochronę.
  • Naturalne zapachy blakną – aplikuj ponownie – Olejki eteryczne mają ograniczony czas działania, bo ich zapach z czasem wietrzeje. Dlatego co parę godzin powtórz spryskanie skóry czy dorzuć kilka kropli olejku do kominka, szczególnie po intensywnym wysiłku (gdy się spocisz) lub po kąpieli.
  • Zadbaj o neutralizację własnego zapachu – Komary wabi woń potu i bakterii na skórze, dlatego w sezonie letnim higiena to podstawa. Częste prysznice i noszenie świeżej, przewiewnej odzieży pomogą zminimalizować „atrakcyjność” Twojego zapachu dla owadów. Unikaj też mocno kwiatowych lub owocowych perfum, jeśli wybierasz się wieczorem nad wodę – słodkie aromaty mogą przyciągać niepożądane muszki i komary.
  • Zabezpiecz otoczenie – W domu zamontuj moskitiery w oknach, aby zapach kuszący komary (np. z kuchni) ich nie zwabiał do środka. W ogrodzie postaraj się usuwać stojącą wodę (podstawki pod doniczkami, wiadra z deszczówką) – ograniczysz w ten sposób lęgi komarów w okolicy. Im mniej tych owadów wokół, tym mniej będzie co odstraszać.

Podsumowując: zapach może być naszym sprzymierzeńcem w walce z komarami. Wykorzystując aromaty, których te owady nie znoszą – od lawendy, przez eukaliptus i miętę, po citronellę i zioła kuchenne – możemy w naturalny sposób zmniejszyć liczbę ugryzień. Choć żaden pojedynczy zapach nie daje 100% gwarancji, umiejętne połączenie kilku metod zapachowych oraz zachowanie ostrożności pozwoli nam cieszyć się latem i wieczorami na świeżym powietrzu bez nieproszonych, brzęczących gości.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Najskuteczniejsze zapachy to lawenda, citronella (trawa cytrynowa), mięta pieprzowa i eukaliptus cytrynowy. Zawarte w nich olejki eteryczne działają odstraszająco na komary.

Obie formy są skuteczne, ale działają inaczej. Olejek działa szybciej i intensywniej, świeca dodatkowo tworzy barierę zapachową na zewnątrz. Warto łączyć te metody.

Tak. Szczególnie słodkie i owocowe zapachy perfum mogą przyciągać owady. Lepiej unikać ich wieczorem na zewnątrz.

Zwykle od 30 minut do 2 godzin. Czas działania zależy od olejków i warunków (np. pot, deszcz). Warto aplikować ponownie co jakiś czas.

Lawendę, miętę, bazylię, geranium, pelargonie i komarzycę. Połączone razem stworzą aromatyczną barierę przed komarami.

Zainspiruj innych – udostępnij!